مقالات

آشنایی با زیلو و انواع آن

آشنایی با زیلو و انواع آن

زیلو یکی از زیراندازهای قدیمی ایرانی است که دستباف می‌باشد و به دلیل بافته شدن از نخ پنبه، جنس خنکی دارد و در نقاط کویری از آن بسیار استفاده می‌شود. خرید زیلو در نقاط گرمسیر بسیار پرطرفدار است و به همین دلیل بافت زیلو نیز در این مناطق بیشتر رواج دارد. آشنایی با زیلو و انواع آن برای افرادی که می‌خواهند دست به خرید زیلو بزنند بسیار لازم است. در مقاله امروز به آشنایی با زیلو و انواع آن خواهیم پرداخت تا افراد بتوانند با آگاهی بیشتری دست به خرید این محصول بزنند.

زیلو چیست؟

زیلو به نوعی زیرانداز و کف‌پوش گفته می‌شود که از جنس پنبه به تولید می‌رسد. خاستگاه هنر زیلوبافی به استان یزد و محلی به نام «بشنیغان» در میبد باز می‌گردد. زیلو از لحاظ نقش و بافت شباهت زیادی به حصیر دارد و بسیاری معتقدند که زیلوبافی مرحله تکمیل یافته حصیربافی است و در واقع بافندگان زیلوباف از هنر حصیربافی برای بافت زیلو الهام گرفته‌اند.

تاریخچه زیلوبافی

خاستگاه زیلو را شهرستان میبد می‌دانند؛ هرچند هنر زیلوبافی در شهرهای دیگری همچون کاشان، مشهد، اصفهان و جهرم نیز رواج داشته است.
زیلو یکی از دست بافته‌های خاص مناطق حاشیه کویر است و با نوع زندگی مردم در این مناطق گرمسیر کاملاً مطابقت دارد. در بافت زیلو می‌توان بازتاب زندگی مردم منطقه، تأثیرات معماری، اعتقادات مذهبی و جلوه‌های طبیعت را مشاهده کرد.
اینکه سابقه زیلوبافی در میبد به چه سالی باز می‌گردد هنوز مشخص نیست؛ اما برخی زمان آن را به قرن هشتم و دوره مظفریان مربوط می‌داند.

مراحل تولید زیلو

برای تولید زیلو مراحل زیر باید طی شود:

تولید ماده اولیه

ماده اولیه زیلوبافی پنبه است. در گذشته نخ پنبه را به کمک چرخ‌های نخ‌ریسی در محل تولید می‌کردند و پس از ریسیدن، آنها را به کلاف تبدیل کرده و به‌عنوان تاروپود زیلو از آن استفاده می‌کردند. به این نخ در اصطلاح محلی «نخ رسمی» یا «هری شلیط» می‌گفتند و زیلویی که با این نخ‌ها بافته می‌شد استحکام بالایی داشت و ظرافت آن به کیفیت مرحله نخ‌ریسی و دقت در بافت بستگی پیدا می‌کرد.

رنگ‌زنی نخ‌ها

مرحله بعد تولیدکردن زیلو رنگرزی نخ‌های پنبه‌ای است. زیلو برخلاف دیگر دست بافته‌های ایرانی تنوع رنگی کمی دارد. در بیشتر مواقع از روناس برای ایجاد رنگ قرمز، از نیل برای رنگ‌های طیف آبی و پوست گردو برای رنگ‌های طیف قهوه‌ای استفاده می‌کنند. این رنگ‌ها که منشأ گیاهی دارند ثابت بوده و در مقابل نور خورشید و شستشو  مقاوم هستند.

چله کشی

پس از آماده کردن نخ‌ها در رنگ‌های مختلف، مرحله چله کشی همانند چله کشی قالی و گلیم انجام می‌شود. چله کشی زیلو در واحد سطح، دو برابر تعداد چله‌های گلیم است. تفاوت گلیم و زیلو تنها در تعداد چله‌ها نیست؛ بلکه زیلو نقشی دارد که این نقش با استفاده از پودهای رنگین بافته می‌شود و همچنین زیلو دو رو دارد هر روی آن می‌توانند نقش جداگانه و متفاوتی داشته باشد.

دسته‌بندی زیلوها از نظر کاربرد و رنگ

زیلوها از نظر رنگ و کاربرد به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:

زیلوهای با رنگ آبی و سفید

این زیلوها که مشخصه آنها رنگ آبی و سفید نخ‌هایش است در مساجد و اماکن متبرکه بسیار کاربرد دارند.

زیلوهای جوهری

در بافت زیلوهای جوهری از رنگ آبی و گلی استفاده می‌شود و بیشتر مصرف آنها خانگی است.

زیلوهای نفتال

زیلوهای نفتال با رنگ سبز و گلی بافته می شوند و از جمله مرغوب‌ترین نوع زیلو به شمار می‌روند.

کلام پایانی

آشنایی با زیلو و انواع آن برای کسانی که می‌خواهند دست به خرید زیلو بزنند بسیار اهمیت دارد. زیلو یکی از دست بافته‌های سنتی ایران است و یکی از مهم‌ترین صنایع‌دستی ایرانی به شمار می‌رود. بسیاری از افراد زمانی که به استان یزد و شهر میبد سفر می‌کنند برای خرید صنایع دستی خاص این استان به سراغ زیلو می‌روند. زیلو به دلیل اینکه از نخ پنبه بافته می‌شود و بسیار خنک است بیشتر در مناطق کویری بافته و استفاده می‌شود و یکی از مهم‌ترین صنایع دستی این مناطق به شمار می‌رود. خرید زیلو در کنار خرید فرش دستبافت و خرید گلیم دستبافت برای کسانی که می‌خواهند با این صنایع دستی زیبا جلوه‌ای بی‌نظیر به خانه خود ببخشند بسیار توصیه می‌شود.

جریان گالری مطالعه مقالات زیر را به شما پیشنهاد می دهد :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *